Um þolreiðar og Survive Iceland

10. ágúst 2022

Þolreiðar (e. Endurance ride) er keppnisgrein sem er gífurlega vinsæl út um allan heim en hefur hins vegar ekki verið keppt mikið í á Íslandi. Á níunda áratugnum var keppt í þolreiðum í nokkur ár þar sem riðið var frá Laxnesi til Þingvalla.  

FEI (Federation Equestre Internationale), alþjóðleg samtök hestaíþrótta, hafa viðurkennt þolreiðar sem alþjóðlega keppnisgrein allt frá 1978, en upphaf keppnigreinarinnar má rekja til herþjálfunar á hestum í byrjun 20. aldar. Vegalengdir í þolreiðarkeppnum erlendis eru misjafnar, algengt er að dagleiðir séu 80-160 km. sem knapi og hestur verða að klára á 12 -24 klst. en einnig eru til styttri þolreiðar þar sem keppt er í 25-35 km. vegalengdum. Knapar mega hlaupa, ganga eða skokka með hesta sína hvenær sem er en verða þó að koma ríðandi í mark.

Það hestakyn sem hefur þótt henta best til þolreiða er arabíski hesturinn en hann er gífurlega úthaldsmikill en einnig er keppt á mörgum öðrum hestakynjum við góðan árangur. Samanburður á íslenska hestinum hefur leitt í ljós að sá íslenski hentar vel í allt að 70 km. en í lengri keppnum henta önnur hestakyn betur.

Landssamband hestamannafélaga hefur sett á laggirnar þolreiðarkeppni þar sem reglurnar hafa verið aðlagaðar íslenskum aðstæðum og íslenskum hestum. Keppnin hefur hlotið nafnið Survive Iceland þar sem að hámarki 10 knapar keppa, bæði íslenskir og erlendir.

Sumarið 2021 var haldið eins konar prufumót, til að fá reynslu á keppnisreglur sem Helgi Sigurðsson dýralæknir tók að sér að aðlaga að íslenskum aðstæðum. Þar kepptu fjórir knapar, 2 Íslendingar og 2 erlendir knapar, og var riðið á fjórum dögum úr Skagafirði, yfir Kjöl og endað á Þingvöllum. Prufumótið gekk vel og var ástand hesta gott eftir þá þolreið og töldu skipuleggjendur og knapar mótið almennt vel lukkað.

Survive Iceland fer fram dagana 25. til 28. ágúst þar sem riðið verður um Landsveit, Rangárvelli og Fjallabak nyrðra og munu 6-8 lið taka þátt. Hvert lið samanstendur af einum knapa, tveimur aðstoðarmönnum og þremur hestum. Fyrirkomulag Survive Iceland þetta árið er þannig að hver knapi ríður 50-70 km. á dag á tveimur hestum þar sem hvor hestur fer um 25-35 km. legg, þannig er alltaf einn hestur í hverju liði í hvíld á hverjum degi. Keppendur er ræstir með 5 mín. fresti og tíminn tekinn á hverjum legg fyrir sig. Keppendur verða með staðsetningarbúnað á sér og hægt verður að fylgjast með keppendum á vefsíðu Landssambands hestamannafélaga, www.lhhestar.is.

Áður en keppnin hefst er framkvæmd dýralæknaskoðun þar sem ástand hestsins er kannað í þaula. Framkvæmd er áverkaskoðun, skoðað upp í munn, þreifað fyrir eymslum í baki, prófað fyrir helti o.fl. Velferð, öryggi og virðing fyrir hestunum er algjört leiðarljós keppninnar. Í lok hvers áfanga er framkvæmd dýralæknaskoðun þar sem mæld er öndun og púls, fætur og bak skoðað og hvort hesturinn hefur hlotið einhverja áverka. Ef púls hestsins er yfir ákveðnum mörkum 30 mín. eftir að komið er í mark fær knapi refsistig og mínútur bætast við tímann. Einnig fær knapi refsistig ef áverkar eru sýnilegir. Þannig er ekki endilega sá sem kemur fyrstur í mark með besta tímann á hverjum legg.

Helgi Sigurðsson sérgreinadýralæknir í hestum er dýralæknir þolreiðarinnar en hann var frumkvöðull í framgangi þolreiða á Íslandi á árunum 1987-1992. Helgi er hestamönnum vel kunnur og hefur hann verið á meðal okkar fremstu dýralækna í yfir 40 ár, hlaut meðal annars viðurkenningu sem sérfræðingur í hestasjúkdómum árið 1994 og heiðursverðlaun Landssambands hestamannafélaga 2021.

Þolreið er mjög tæknileg keppnisgrein. Knapinn þarf að lesa hestinn og landslagið, ekki er farsælt að ríða mikið á stökki, oft er riðið á feti og á þeim kjörgangi sem hesturinn kýs. Skynsamur knapi ríður þannig að hestinum miðar vel áfram en er sjaldan á stökki eða mjög miklum hraða og það að taka endasprett á miklum hraða þannig að púls hestsins fari upp getur leitt til refsistiga. Þolreið er ekki þeysireið.

Hestarnir sem notaðir eru í þolreiðinni eru allir þrautþjálfaðir hestar, reyndir hestaferðahestar sem hafa verið í löngum ferðum um hálendið á hverju sumri í mörg ár. Lágmarksaldur hesta í keppninni er 8 ár. Segja má að ákveðin hestgerð henti betur til þolreiða en aðrar, það er þessi djarfi, sterki, þolni, sjálfstæði gæðingur sem nýtur sín best í þolreiðum, hann fer sparlega með orkuna sína en er viljugur áfram, reiðhestur sem allir hestamenn vilja eiga.

Knapar eru valdir til þátttöku og fara í gegnum ákveðið umsóknarferli. Knapinn þarf að hafa gífurlegt úthald þegar riðið er 50-70km á dag, vera vanur löngum dagleiðum, reynslumikill, næmur knapi sem á auðvelt með að lesa hestinn og aðstæður.

Gætt verður vel að velferð hestanna í keppninni með reglubundnum skoðunum og Ytra eftirlit Matvælastofnunar mun fara fram að keppni lokinni..

Tilgangurinn með að endurvekja þolreiðar á Íslandi er margþættur. Fyrst og fremst er verið að hefja aftur til vegs og virðingar hið forna aðalsmerki íslenska hestsins, þ.e.  þol og úthald. Þá er tilgangurinn líka að auka áhuga hestamanna á þoli og þreki eigin hesta og gera þolreiðar að keppnisgrein hér á landi. Þolreið er vel til þess fallin að auka áhuga almennings sem jafnan stundar ekki hestamennsku, til að fylgjast með hestaíþrótt sem er einföld og auðskiljanleg.

Íslenski hesturinn er þjóðargersemi. Hann hefur fylgt þjóðinni frá landnámi, var þarfasti þjónninn og þurfti að vera sterkur, úthaldsmikill og fara hratt yfir. Okkur Íslendingum ber skylda til að varðveita styrk hans og úthald.

 

Fréttasafn

18. febrúar 2026
Fyri r Alþingi liggur frumvarp um háskólasamtæður sem felur í sér áform um sameiningu Háskóla Íslands og Háskólans á Hólum. LH sendi umsögn til allsherjar- og menntamálanefndar Alþingis þar sem tekið er undir umsögn Bændasamtaka Íslands og lýsir LH yfir áhyggjum af áhrifum fyrirhugaðrar sameiningar á nám í hestafræðum á háskólastigi. Háskólinn á Hólum gegnir lykilhlutverki í þróun íslenskrar hestamennsku og íslenskrar reiðmennsku á heimsvísu og er ómetanleg stoð fyrir atvinnugreinina um íslenska hestinn. Tryggja þarf að fagþekking Háskólans á Hólum í hestafræði varðveitist og að sjálfstæði og frekari uppbygging hestafræðideildarinnar sé tryggð. Fagleg kennsla og rannsóknir í hestafræðum eru forsenda þess að íslenski hesturinn haldi stöðu sinni sem einn mikilvægasti sendiherra okkar Íslendinga og sem mikilvægur þáttur íslenskrar menningar, atvinnulífs og ímyndar. Hægt er að nálgast innsendar umsagnir á vef Alþingis .
12. febrúar 2026
Breytingar á reglum um leyfðan búnað
11. febrúar 2026
Keppnistímabilið er í þann mund að hefjast af fullum krafti á Landsmótsári og því er ekki úr vegi að hnykkja á þeim reglum sem gilda um félagsaðild keppenda á mótum á vegum LH. Reglugerð um mótahald á Íslandi nær yfir þátttöku- og keppendareglur, en aðeins félagsmönnum hestamannafélaga er heimil þátttaka í opinberum mótum innan vébanda LH. Keppnisrétt öðlast knapar er þeir hafa verið skráðir á félagaskrá hlutaðeigandi hestamannafélags. Keppandi getur aðeins tekið þátt í löglegum mótum í nafni eins hestamannafélags yfir keppnisárið. Það þýðir að skrái knapi sig til leiks og taki þátt í löglegu móti í nafni félags má hann ekki keppa fyrir annað félag á keppnisárinu (miðast við almanaksár). Knapi sem er félagi í fleiri en einu félagi getur vissulega tekið þátt í óopinberum viðburðum á vegum hins félags síns, t.d. vetraruppákomum sem ekki eru skráð sem lögleg mót án þess að það hafi áhrif, en reglurnar um þátttöku gilda yfir lögleg opinber mót. Í gæðingakeppni (fullorðinsflokkum) er það félagsaðild hesteiganda sem gildir, þ.e. eigandi hestsins þarf að vera skráður í viðkomandi félag þar sem hesturinn tekur þátt, í síðasta lagi þann dag sem skráningu lýkur á mótið. Í yngri flokkum í gæðingakeppni (barna- unglinga- og ungmennaflokki) skal knapinn vera skráður í félagið sem keppt er hjá óháð félagsaðild hesteiganda. Landssamband Hestamannafélaga hvetur alla keppendur til þess að hafa þessi atriði í huga strax í upphafi keppnistímabilsins og passa upp á að skrá sig sem þátttakanda fyrir það félag sem keppa á fyrir því við fyrstu skráningu ársins á löglegt mót hefur knapi bundið sig við það félag sem keppt er fyrir út keppnisárið. Nánari upplýsingar og keppnisreglur má finna á heimasíðu LH.
5. febrúar 2026
Helgina 30 janúar til 1. febrúar fór fram ársráðstefna FEIF, alþjóðasamtaka um íslenska hestinn, í Búdapest í Ungverjalandi. Í aðdraganda þingsins var haldinn aðalfundur þar sem aðildarþjóðirnar kusu rafrænni kosningu um þær tillögur sem lágu fyrir þetta árið og taka gildi 1. apríl nk. Þingið var gott og gestrisnir Ungverjar tóku virkilega vel á móti fulltrúum þjóðanna með góðu skipulagi á ráðstefnunni. Buðu þeir upp á kynningu á menningu sinni og þjóð í hestaleikhúsi með íburðarmiklum sýningaratriðum og svo kvöldverð í siglingu á Dóná sem skilur borgarhluta Búdapest að. Ungverska sambandið á heiður skilinn fyrir móttökurnar. Á þinginu fóru fram nefndarstörf og haldnir voru fræðsluerindi, m.a. um tæknifrjóvganir, Olil Amble og Dr. Susanne Braun fluttu erindi um mikilvægi gangskiptinga og Þorvaldur Kristjánsson fór yfir sögu WorldFengs í tilefni 25 ára afmælis gagnagrunnsins, sem á sér ekki hliðstæðu í hestaheiminum og er ótrúlega verðmætt gagn í allri starfssemi Íslandshestamennskunnar í heiminum. Þær tillögur sem lágu fyrir aðalfundinum að þessu sinni snúa að mörgu leyti að kjarna íþróttarinnar með velferð hestsins, gagnsæi og skýrleika í huga og taka þær breytingar sem samþykktar voru gildi þann 1. apríl næstkomandi. Ein viðamesta breytingin á regluverkinu að þessu sinni er nýr kafli um agareglur og viðurlög. FEIF tekur nú til notkunar nýtt spjaldakerfi sem er umfangsmeira og skýrara en það sem áður var, með lituðum spjöldum þar sem afleiðingar brota koma inn á einstakar sýningar og fylgja einnig knapanum yfir almanaksárið. Spjöldin verða eftir sem áður gul, rauð, blá og hvít en að auki hefur bæst við grátt spjald sem þýðir ógild sýning. Mistök í sýningu, skeifa fer undan, röng innkoma á völl og fleira varðar grátt spjald í stað þess rauða sem áður hefur verið. Gul og rauð spjöld eru agaspjöld sem notuð verða eftir atvikum. Nýtt er að öll gul eða rauð spjöld verða lesin upp og tilkynnt í hátalarakerfi móts, svo fer fram skráning spjalda og munu þau fylgja knapa út almanaksárið. Fái knapi opinbera viðvörun (gul spjöld frá 2 dómurum eða fleiri) þrisvar sinnum á keppnistímabilinu varðar það sjálfkrafa keppnisbann. Sama gildir um ef knapi fær rauð spjöld frá tveimur dómurum eða fleiri tvisvar sinnum yfir tímabilið. Gult spjald hefur einnig þær afleiðingar að hafa áhrif á einkunn í hringvallargreinum og gæðingaskeiði ásamt því að bæta við refsitíma í skeiðgreinum. Nánar verður skrifað og farið yfir þá reglugerð í sérstakri grein hér á síðunni á næstunni. Breyting var gerð á reglum um afskráningu fyrir úrslit, þar sem tímamörkin við slíka afskráningu voru lengd úr 1 klst. í 2 klst. til þess að liðka fyrir því að þeir sem koma inn í úrslit geti undirbúið það betur en ella. Nú er það skjalfest að skylda er að hafa hesta örmerkta sem taka þátt í keppni. Staðsetning hnakksins hefur verið skýrð betur og röng staðsetning hnakks, hvort sem er að hann sé staðsettur of aftarlega eða of framarlega getur leitt af sér spjald og þar með viðurlög. Skeifur úr öðru efni en hefðbundnar járnskeifur skulu vera áfastar (negldar eða límdar), allar fjórar úr sama efni og mega ekki vega meira en járnskeifur. Hófklossar (hoof boots) sem reimdir eru á hófinn eru ekki leyfðir. Tímamörk til þess að fara inn í rásbása í skeiði hafa einnig verið lækkuð niður í eina mínútu frá því að þulur kallar hest í rásbás. Í kappreiðaskeiði (150 og 250 m skeiði) hefur hlutverk og fjöldi hlaupagæslumanna verið skilgreint á skýrari hátt en áður og landssambandi hvers aðildarlands gert að tryggja nauðsynlega þjálfun þeirra sem sinna því hlutverki. Í gæðingaskeiði hefur verið hnykkt á orðalagi og útfærslu í takt við lýsingu í leiðara um að til þess að komast í hæstu einkunnir fyrir niðurhægingu skal hestur vera kominn á fet við enda niðurhægingarkaflans. Þar að auki mun útfærsla á dómum skeiðsýninga í fimmgangi taka nokkrum breytingum þar sem hægt verður að fá einkunn fyrir skeið þó svo að niðurtaka/gangskipting sé ögn sein, þó með frádrætti og aldrei hærri einkunn en 6,0 fyrir atriðið.  Góðar og ganglegar umræður voru í öllum nefndum og eins og áður segir mun frekari kynning á reglubreytingum og þýðingu þeirra fara fram sérstaklega hér á síðunni og á fundum með dómurum í aðdraganda komandi keppnistímabils.
23. janúar 2026
Knapar í afreksstarfi LH eru fyrirmyndir annarra knapa og hver og einn er mikilvægur hlekkur í þeirri keðju sem afreksstarfið myndar.
21. janúar 2026
U21- landsliðshópurinn er skipaður 19 af efnilegustu knöpum landsins
15. janúar 2026
Ísólfur Líndal A-landsliðsþjálfari Íslands í hestaíþróttum hefur nú tilkynnt A-landsliðshóp fyrir árið 2026. Hópurinn er skipaður 24 úrvalsknöpum sem leggja upp í vegferð í átt að Norðurlandamóti í Svíþjóð á komandi sumri og svo HM í Rieden í Þýskalandi árið 2027. Allar knapar í hópnum hafa náð framúrskarandi árangri í hinum ýmsu greinum, eru með spennandi og sterkan hestakost fyrir komandi tímabil og skýr markmið um árangur og þar með vakið athygli landsliðsþjálfara og fengið pláss í þessum A-landsliðshópi. Í hópnum eru fjórir ríkjandi heimsmeistarar frá því á HM í Sviss síðastliðið sumar, þau Aðalheiður Anna Guðjónsdóttir sem er heimsmeistari í slaktaumatölti, Árni Björn Pálsson heimsmeistari í tölti, Kristján Árni Birgisson heimsmeistari í 100m og 250m skeiði ungmenna og Védís Huld Sigurðardóttir heimsmeistari í tölti og fjórgangi ungmenna. Aðrir knapar í landsliðshópi LH 2026 eru: Arnhildur Helgadóttir, Geysi Ásmundur Ernir Snorrason, Geysi Benjamín Sandur Ingólfsson, Geysi Brynja Kristinsdóttir, Sörla Daníel Gunnarsson, Skagfirðingi Eyrún Ýr Pálsdóttir, Fáki Flosi Ólafsson, Borgfirðingi Guðmunda Ellen Sigurðardóttir, Sleipni Guðmundur Björgvinsson, Geysi Glódís Rún Sigurðardóttir, Sleipni Gústaf Ásgeir Hinriksson, Geysi Hanna Rún Ingibergsdóttir, Geysi Hans Þór Hilmarsson, Geysi Helga Una Björnsdóttir, Þyt Jóhanna Margrét Snorradóttir, Mána Jakob Svavar Sigurðsson, Dreyra Sigurður Vignir Matthíasson, Fáki Teitur Árnason, Fáki Viðar Ingólfsson, Fáki Þórarinn Eymundsson, Skagfirðingi Titilverjendur: Aðalheiður Anna Guðjónsdóttir, Herði Árni Björn Pálsson, Fáki Kristján Árni Birgisson, Geysi Védís Huld Sigurðardóttir, Sleipni Áhersla er lögð á að sterkustu knapar landsins á hverjum tíma séu hluti af landsliðshópnum sem kemur saman reglulega yfir árið, fær fræðslu og stuðning ásamt því að leggja heilmikið af mörkum við fjáröflun til þeirra stóru verkefna sem framundan eru hjá LH. Til hamingju landsliðsknapar, þjálfari og hestafólk.
9. janúar 2026
Fræðslufundur Hæfileikamótunar LH
7. janúar 2026
Kosning um reiðkennara ársins 2025 fer nú fram á heimasíðu FEIF. Hekla Katharína Kristinsdóttir var valinn reiðkennari ársins á Íslandi og er því okkar fulltrúi í kosningunni. Tilnefndir eru: Frida Lindström (Svíþjóð) Hekla Katharina Kristinsdóttir (Ísland) Katariina Koskela (Finnland) Michelle Goedhart (Holland) Nicole Gerber (Swiss) Pernille Wullf Harslund (Danmörk) Kosning fer fram á vefsíðu FEIF og þar má finna frekari upplýsingar um tilnefnda. Athugið að það þarf að skrá sig inn til þess að hægt sé að kjósa en það er einfalt og tekur það aðeins örstutta stund.
30. desember 2025
Sigvaldi Lárus Guðmundsson hefur verið ráðinn landsliðsþjálfari U21-landsliðs Íslands í hestaíþróttum
Lesa meira